Home
Radio's
  Larsen de Breij
   Crystalphone 4A
   Wisselstroomontvanger
Luidsprekers
Diversen
Buizen
Nostalgie
Links
Te koop

 

Vierlamps batterijradio uit 1926

Versie 1927

Versie 1928

Omdat het toestel tussen 1926 en 1928 werd gemaakt, maakte het een duidelijke ontwikkeling door. Het eerste model had lampen aan de bovenzijde en spoelen aan de voorzijde, in een later model (foto 1) zijn de buizen inwendig aangebracht en zitten de spoelen nog aan de voorzijde. Foto 2 toont een iets groter model uit 1927, met inwendige buizen en inwendige terugkoppeling. Het derde toestel heeft een klep aan de voor- en bovenzijde. De sterkteregeling is wat vereenvoudigd, de knoppen zijn symetrisch over het front verdeeld en de tuimelschakelaar is bij dit model uitgevoerd als duw/trek schakelaar. Alle toestellen werken met weerstandsversterking. De buizenbezetting is onbekend maar zal er waarschijnlijk als volgt uitgezien hebben: HF: A409, detector: A409/A415, LF1: A425, LF2: B406. De toestellen uit 1927 en 1928 heben een extra antennebus en het toestel uit 1927 heeft een aansluiting voor een koptelefoon. De lange golf is bij deze radio's verdeeld over 2 gebieden: 800-2300 en 2300-3200 meter. Het middengolfbereik is 200-800 meter.
De fraaie vormgeving beperkt zich niet alleen tot de buitenzijde van de toestellen, ook de chassis zijn onberispelijk afgewerkt.
Het toestel werd in folders en afvertenties aangeprezen als: "in Nederland gebouwd door Delftsche ingenieurs". Zeer waarschijnlijk is het toestel gemaakt door Radio-Technisch Bureau "Broadcast", Sonoystraat 75 in Den Haag. De eigenaar van dit bedrijf was H.G.A. Rundervoort.
In ieder geval heeft de Delftse ir L.H.M. Huydts (ook werkzaam bij Waldorp) een bijdrage geleverd aan het toestel: de sterkteregeling. De antennespoel in het Koomansschema is afgetakt in 8 aftakkingen voor het grof afstemmen op de golflengte. Parallel op deze spoel is een variabele condensator geschakeld, die van dezelfde aftakkingen gebruik maakt. Van deze aftakkingen wordt ook gebruik gemaakt om het rooster van de detector voor een kleiner of groter deel met de spoel te koppelen. Het voordeel van deze schakeling is dat men met deze speciale roosteraansluiting de hf-genereerneigingen kan onderdrukken, de selectiviteit kan regelen en de schakeling dienst kan doen als sterkteregeling. De schakeling (zie hiernaast) werd eerder in iets gewijzigde vorm besproken in het tijdschrift Radio-Nieuws. De spoelen I en II hoeven niet inductief met elkaar gekoppeld te zijn. Spoelen I en II, samen in serie, vormen met de parallelcondensator de antennekring. Door spoel II kleiner te maken, wordt de versterking verminderd.
Ook de in het toestel toegepaste weerstandsversterking werd in advertenties aan ir Huydts toegeschreven, maar dat principe was al veel langer bekend. Ir Huydts hield regelmatig lezingen in het land, waarbij hij Crystalphone radio's demonstreerde. Hij probeerde daarbij aan te tonen dat weerstandskoppeling beter klonk dan transformatorkoppeling, door twee toestellen vanachter een gordijn te laten spelen en het publiek te laten beslissen. De bezoekers kozen echter niet in alle gevallen voor het toestel met weerstandskoppeling.
Als aanbevolen luidspreker worden de Farrand Senior en Junior genoemd, alsmede de Sandar dubbelconus luidspreker.
Behalve in de Kunstzaal Edison aan de Lange Poten 15 (later Plaats 24) in Den Haag, kon het apparaat ook gekocht worden in andere steden, o.a. in Amsterdam, Rotterdam en Utrecht.
De oorspronkelijke prijs was f 265,-. Een Farrand Senior luidspreker kostte f 55,-. Het toestel wordt nog tot in 1928 verkocht; eind 1928 komt De Brey met het Crystalphone 3W wisselstroomtoestel.
 Gegevens Buizen
Serienummers: 1190 (1926), 1247 (1927), 1543 (1928)
Afmetingen (bhd): 38,5 38,5 25 cm (1926)
44    42  27 cm (1927)
45  x 43,5 x 33,5 cm (1928)
Gemaakt in: 1926 / 1927 / 1928
Aangeschaft in: 2007 / 2018 / 2021
Klik op een buis voor meer informatie

Schema 1926

Wat werd er in 1926 uitgezonden?

 

Luister naar "Why Don't You Say So" door het orkest van Jack Hylton, opgenomen op 15 januari 1926

Achterzijde van het toestel uit 1926 Achterzijde van het toestel uit 1927 Achterzijde van het toestel uit 1928
In de ruimte onder het chassis is plaats voor een spoelenset en een batterij voor de negatieve roosterspanning (4,5V met een aftakking voor 1,5V). Aansluitpunten voor de overige spanningen, de luidspreker, aarde en antenne en twee reostaten bevinden zich bij dit model aan de achterzijde van het chassis. Aansluitpunten voor de verschillende spanningen, de luidspreker, aarde en antenne en twee reostaten bevinden zich bij dit model op de bodemplaat van het chassis. Ze zijn bereikbaar via het bovendeksel. De negatieve roosterspanning gemaakt door een weerstand in combinatie met een condensator. De indeling is gelijk aan die van het toestel uit 1927.

Binnenzijde van het toestel uit 1926

Binnenzijde van het toestel uit 1927.

Binnenzijde van het toestel uit 1928

  Reostaten en aansluitingen voor de verschillende stroombronnen, luidspreker, antenne en aarde zitten hier op de bodemplaat. Over de buizen  is nog een zwartgeverfde messing kap  aangebracht. (Hier weggenomen).  

De onderzijde van het chassis (1926)

De onderzijde van het chassis (1927)

De onderzijde van het chassis (1928)

Type 4A met buizen en reostaten op de bovenzijde. Een vroege versie uit 1926. Hier zit de golflengteschakelaar tussen de beide afstemknoppen.

Advertentie in NRC, 1 november 1926; een vroege versie. De golflengteschakelaar is verplaatst naar de zijkant van het front.

Een later type 4A met inwendige buizen en interne terugkoppeling uit 1927. Op de achtergrond een Farrand luidspreker.

De Farrand luidspreker die werd aanbevolen bij het toestel

Advertentie voor de versie uit 1927 in Radio Wereld van 10 november 1927

Advertentie in NRC, 27 oktober 1927

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op zaterdag 15 mei 2021